(Đài Từ Liêm) Theo Bộ tiêu chí quốc gia gồm 19 tiêu chí về xây dựng Nông thôn mới thì quy hoạch chiếm vị trí hết sức quan trọng, dù có nói, có bàn đến bất kỳ việc thực hiện một tiêu chí nào trong xây dựng NTM đều phải dựa vào quy hoạch. Nói cách khác quy hoạch sẽ là bước khởi đầu của xây dựng NTM. Tuy nhiên, với một huyện có tốc độ đô thị hóa nhanh như Từ Liêm thì quy hoạch NTM như thế nào thực sự là điều đáng bàn.

Xây dựng NTM trong thời kỳ đẩy mạnh Công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước không chỉ là việc bức thiết mà còn là chiến lược phát triển bền vững đất nước. Để thực hiện được điều đó, khâu đột phá là quy hoạch xây dựng xã NTM. Chính vì vậy, Chính phủ đã ban hành Chương trình rà soát quy hoạch xây dựng NTM trên phạm vi cả nước tại Quyết định 193/QĐ-TTg. Theo đó, các địa phương cần phải xây dựng NTM có kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ.

Đối với yêu cầu chung, quy hoạch nông thôn mới phải hướng vào phát triển nông thôn theo yêu cầu của Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới; quy hoạch phải đi trước, làm cơ sở cho các kế hoạch sản xuất, phát triển hạ tầng, văn hoá, môi trường… Quy hoạch xong phải có quy chế quản lý xây dựng theo quy hoạch để đảm bảo nông thôn phát triển có trật tự, khang trang, sạch đẹp và tiết kiệm đất đai, tiền của cho xây dựng; tuân thủ các quy định, tiêu chuẩn chung mà nhà nước đã ban hành; phải đảm bảo tính kế thừa và phát triển bền vững. Sau 3 năm triển khai xây dựng NTM, hầu hết các xã đều nhìn nhận, vấn đề khó nhất hiện nay là làm thế nào để có một bản quy hoạch xây dựng và phát triển NTM một cách đồng bộ và toàn diện gồm: quy hoạch hạ tầng kinh tế - xã hội, quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch phát triển sản xuất.

Thực tế, khi bắt tay vào quy hoạch xây dựng Nông thôn mới, nhiều xã trên địa bàn huyện không thể tránh khỏi tình trạng “húc” vào đâu cũng vướng: nhà thì lố nhố đủ kiểu, các khu sản xuất, kinh doanh mọc lên tự phát…Trước tốc độ đô thi hóa nhanh, các xã đang thay da đổi thịt trong sự thiếu quy hoạch, những công trình vay mượn từ thành thị đang mọc lên nhan nhản một cách tự phát, không ai nghiên cứu, hướng dẫn. Thêm vào đó, dân số ngày càng gia tăng, các dự án lấy đất khiến cho đất đai ngày càng bị thu hẹp dẫn đến không có mặt bằng để quy hoạch. Thậm chí, nhiều xã lúng túng không biết xây dựng Nhà văn hóa ở đâu trong khi mặt bằng không có? Ngay đến quy hoạch nghĩa trang nhân dân cũng còn khó khăn do thiếu đất. Đây được coi là khó khăn lớn, nhất là với những xã có tốc độ đô thị hóa nhanh như Mễ Trì, Trung Văn, Cổ Nhuế… Ông Nguyễn Khắc Vững, cán bộ địa chính xã Mễ Trì cho biết:

Lập đề án và quy hoạch xây dựng nông thôn mới cấp xã là một nhiệm vụ trọng tâm và quan trọng, đây là cơ sở, tiền đề để cấp huyện và cấp xã lập kế hoạch dài hạn và từng năm để thực hiện có hiệu quả chương trình xây dựng NTM ở mỗi địa phương, đồng thời là cơ sở để tuyên truyền đến cộng đồng dân cư trên địa bàn biết và cùng tham gia thực hiện. Do trình độ của cán bộ cấp xã, kể cả cán bộ chủ chốt trong lĩnh vực quy hoạch, xây dựng còn rất hạn chế, nên huyện đã giao cho Phòng Quản lý đô thị hỗ trợ công tác chuyên môn và giới thiệu đơn vị tư vấn cho các xã. Theo đó, Công ty TNHH Nhà nước MTV Địa chính Hà Nội sẽ làm công tác đo đạc và các công ty tư vấn sẽ căn cứ trên số liệu đo đạc đó để đưa ra các phương án quy hoạch phù hợp với đặc điểm kinh tế - văn hóa – xã hội từng địa phương. Một đơn vị tư vấn có thể làm cho 2 đến 3 xã như Công ty CP quản lý dự án Sena làm cho 3 xã Trung Văn, Đông Ngạc, Xuân Phương; Công ty CP Convest Land làm cho Mễ Trì, Mỹ Đình….. Tính đến thời điểm hiện tại, 15/15 xã trên địa bàn huyện đã có quyết định quy hoạch nhiệm vụ, trong đó có 6 xã được phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch điều chỉnh, bổ sung quy hoạch chi tiết xây dựng các điểm dân cư nông thôn, 9 xã phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch xây dựng Nông thôn mới. Nếu coi quy hoạch là tiêu chí đi đầu thì tiến độ thực hiện của các xã còn rất chậm.

Để công tác Quy hoạch NTM đạt hiệu quả, các địa phương cần phải xác định cụ thể định hướng phát triển và đặc trưng của địa bàn mình; giải quyết tốt quan hệ giữa xây dựng trước mắt với phát triển lâu dài, giữa cải tạo với xây dựng mới. Hơn nữa quy hoạch nông thôn cần phải theo những tiêu chí riêng, phù hợp với đặc thù của từng xã. Ví dụ như quy hoạch các xã có làng nghề phải có khu vực sản xuất làng nghề, khu giao dịch quảng bá, giới thiệu sản phẩm, kho tập kết hàng hóa, bãi phế liệu, hệ thống cấp điện, cấp thoát nước và xử lý chất thải sau sản xuất... Đối với xã có di tích lịch sử, kiến trúc cảnh quan, quy hoạch, cần chú trọng bảo tồn khu di tích lịch sử, kiến trúc cảnh quan gắn với không gian cây xanh, hồ nước, vùng bảo vệ di tích lịch sử, kiến trúc cảnh quan, đồng thời nghiên cứu khu vực dịch vụ phục vụ khách...  Đặc biệt, quy hoạch xây dựng Nông thôn mới phải có sự tham gia của người dân, cộng đồng dân cư, từ ý tưởng quy hoạch đến huy động nguồn vốn, tổ chức thực hiện và quản lí xây dựng. Là một trong những xã có tốc độ đô thị hóa nhanh nhất huyện, lại có làng nghề truyền thống trong khi quỹ đất gần như bị lấp kín bởi nhà ở, dự án của huyện và Thành phố khiến cho việc quy hoạch NTM ở Mễ Trì gặp nhiều khó khăn, nhất là trong việc quy hoạch làng nghề theo yêu cầu của tiêu chí. Ông Vững  nói:

Dẫu không thể tái hiện lại hình ảnh cây đa, giếng nước, sân đình của làng quê Việt Nam xưa, nhưng quy hoạch nông thôn sẽ góp phần hạn chế và giảm thiểu các quy hoạch chắp vá, tùy tiện, đồng thời giữ gìn và phát huy các không gian kiến trúc truyền thống vốn có của nông thôn Việt Nam. Để thực hiện mục tiêu đến năm 2015 có ít nhất 75% số xã trên địa bàn huyện đạt Nông thôn mới theo 19 tiêu chí của Chính phủ và đến năm 2020, 100% xã trong huyện đạt tiêu chí Nông thôn mới thì vấn đề quy hoạch nông thôn đang rất cần được quan tâm và đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Bài Thuỳ Dương - Ảnh internet